Για το πρόσφατο τραγικό περιστατικό με την απώλεια ενός παιδιού στην Ζάκυνθο η Ομάδα Παιδείας της Πανελλαδικής Φιλοζωικής και Περιβαλλοντικής Ομοσπονδίας (ΠΦΠΟ) εκφράζει τη βαθύτατη θλίψη της για τον αδιανόητο χαμό του μικρού παιδιού στην Ζάκυνθο.
Σε μια τέτοια τραγωδία, η πρώτη και αδιαπραγμάτευτη στάση όλων μας πρέπει να είναι η ενσυναίσθηση και ο σεβασμός στον ανείπωτο πόνο των γονιών. Οτιδήποτε άλλο – εικασίες, επικοινωνιακά παιχνίδια, δημόσιος διασυρμός – δεν τιμά μια κοινωνία που θέλει να λέγεται πολιτισμένη.
Τις τελευταίες μέρες παρακολουθούμε με ανησυχία έναν δημόσιο λόγο που συχνά διολισθαίνει είτε σε στοχοποίηση των γονιών είτε σε δαιμονοποίηση συγκεκριμένων φυλών σκύλων.
Κανένα από τα δύο δεν συμβάλλει στην κατανόηση των πραγματικών αιτιών ούτε στην πρόληψη μελλοντικών περιστατικών.
Η τραγωδία αυτή δεν συνέβη σε κενό. Συνέβη σε μια χώρα όπου όλες οι κυβερνήσεις (συμπεριλαμβανομένης της σημερινής) επί δεκαετίες αναβάλλουν, υποτιμούν ή μεταθέτουν την ευθύνη για τα αδέσποτα.
Η έλλειψη ολοκληρωμένης εθνικής στρατηγικής, ο ανεπαρκής έλεγχος για χρηματοδότηση, η απουσία ελέγχων γενικότερα και η διαχρονική αποτυχία δημιουργίας υποδομών στείρωσης και περίθαλψης, έχουν αφήσει χιλιάδες ζώα να περιφέρονται χωρίς καμία πρόβλεψη για την ασφάλειά τους ή για την κοινωνική τους ενσωμάτωση.
Σε αυτές τις συνθήκες, η κοινωνία συχνά καταφεύγει στην «εύκολη λύση»· εγκαταλείπει ζώα, ξεφορτώνεται ανεπιθύμητες γέννες και μεταθέτει το βάρος σε όσους έχουν την ευαισθησία να μην κλείσουν τα μάτια.
Έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος: ευάλωτοι πολίτες φορτώνονται το έργο της Πολιτείας, φιλοξενούν ζώα συχνά τραυματισμένα και κακοποιημένα, πολλές φορές περισσότερα από όσα μπορούν να διαχειριστούν, χωρίς καμία συστηματική κρατική υποστήριξη, χωρίς δομές, χωρίς επαγγελματική καθοδήγηση.
Το αποτέλεσμα δεν είναι μόνο άδικο για τα ζώα — είναι εν δυνάμει επικίνδυνο για όλους. Και αυτή η ευθύνη δεν βαραίνει μόνο την Πολιτεία που επί χρόνια συντηρεί το πρόβλημα με την αδράνειά της. Βαραίνει και τον καθέναν από εμάς, που θυμόμαστε την ύπαρξη των αδέσποτων μόνο όταν μια τραγωδία πάρει δημοσιότητα, αλλά σιωπούμε τον υπόλοιπο χρόνο απέναντι σε εγκαταλείψεις, ανεξέλεγκτες γεννήσεις και ζώα που ζουν στο περιθώριο των πόλεων μας.
Μια κοινωνία που ξυπνά μόνο μετά από ένα σοκ δεν μπορεί να μιλά για “ατομική ευθύνη” των άλλων — οφείλει να κοιτάζει και τον εαυτό της.
Η δημόσια ρητορική που παρουσιάζει συγκεκριμένες φυλές ως “επιθετικές εκ φύσεως” δεν πατάει σε καμία σοβαρή επιστημονική βάση. Η συμπεριφορά κάθε σκύλου επηρεάζεται από το πρώιμο περιβάλλον και τα τραύματα, τη σωστή ή ελλιπή κοινωνικοποίηση, τις συνθήκες διαβίωσης, την εκπαίδευση και τον χειρισμό από τον άνθρωπο καθώς και την πρόληψη και την αξιολόγηση κινδύνου. Η δαιμονοποίηση φυλών απλώς αποκρύπτει το πραγματικό ζήτημα: την ανάγκη για υπεύθυνη κηδεμονία, ενημέρωση και υποστήριξη. Και φυσικά δεν συνεισφέρει καθόλου στην ασφάλεια των πολιτών — αντίθετα, δημιουργεί ψεύτικα στερεότυπα.
Η τραγωδία αυτή δεν πρέπει να γίνει πεδίο εύκολης πόλωσης. Πρέπει να γίνει αφορμή για σοβαρό, νηφάλιο και ανθρώπινο διάλογο.
Για να στηρίξουμε τις οικογένειες που πενθούν.
Για να προστατεύσουμε τα παιδιά.
Για να φροντίσουμε τα ζώα.
Για να απαιτήσουμε από την Πολιτεία τις δομές και τις πολιτικές που τόσα χρόνια λείπουν — και από την κοινωνία την αυτοκριτική που τόσο συχνά αποφεύγει.
Μόνο έτσι θα τιμήσουμε τη μνήμη ενός παιδιού που χάθηκε τόσο άδικα.
Αν θέλουμε να αποτρέψουμε μελλοντικά περιστατικά, η λύση δεν είναι να ψάχνουμε αποδιοπομπαίους τράγους. Η λύση είναι να καλλιεργήσουμε παιδεία σχετικά με τη συμπεριφορά των ζώων και τους κινδύνους που απαιτούν σοβαρό χειρισμό, παιδεία υπεύθυνης κηδεμονίας, παιδεία ενσυναίσθησης, ώστε να βλέπουμε τόσο την ευαλωτότητα των παιδιών όσο και τα όρια των ζώων, παιδεία που αναγνωρίζει ότι η ευημερία των ζώων και η δημόσια ασφάλεια δεν είναι αντίθετοι στόχοι — είναι αλληλένδετοι.Ως Ομάδα Παιδείας της ΠΦΠΟ, θα συνεχίσουμε να εργαζόμαστε με σχολεία, εκπαιδευτικούς και τοπικές κοινωνίες ώστε να καλλιεργήσουμε μια πιο ώριμη, υπεύθυνη και ασφαλή σχέση ανθρώπων και ζώων.
Για την Πανελλαδική Φιλοζωική και Περιβαλλοντική Ομοσπονδία
Η Ομάδα Παιδείας ΠΦΠΟ
